Trích “Những tấm lòng cao cả”
Et – môn – đô đơ A - mi - xi
Ngữ Văn 7
Bài 1 - Tiết 2:
I/ Đọc – Tìm hiểu chú thích
1. Tác giả:
- Ét – môn- đô đơ A – Mi- xi sinh năm 1846 mất năm 1908.
- Quê: Xứ Liguria vùng biển Tây Bắc nước Ý.
Là nhà hoạt động xã hội, nhà văn lỗi lạc, giàu lòng nhân ái.
- Ông có một sự nghiệp văn học đồ sộ gồm nhiều thể loại.
2. Tác phẩm:
Là trang nhật ký được En-ri-cô ghi lại vào thứ 5 ngày 10 tháng 11, kể về nội dung lá thư của người cha viết, khi cậu bé mắc lỗi với người mẹ yêu quý của mình.
b. Đại ý:
Văn bản “ Mẹ tôi” trích trong tập truyện “Những tấm lòng cao cả” 1886
a. Xuất xứ:
2. Tác phẩm:
Là trang nhật ký được En-ri-cô ghi lại vào thứ 5 ngày 10 tháng 11, kể về nội dung lá thư của người cha viết, khi cậu bé mắc lỗi với người mẹ yêu quý của mình.
b. Đại ý:
3. Từ khó : Sgk tr 11
Văn bản “ Mẹ tôi” trích trong tập truyện “Những tấm lòng cao cả” 1886
a. Xuất xứ:
Bố cục:
Phần 1: Từ đầu đến “có thể mất con”
Tình yêu thương của người mẹ đối với En – ri- cô
Phần 2: Tiếp đến “ thương yêu đó”
Tình cảm, thái độ của người cha
Phần 3: Còn lại
Lời nhắn nhủ của người cha

3 phần
III/ Đọc, hiểu văn bản
Tại sao nội dung văn bản là bức thư người bố gửi cho con nhưng nhan đề lại lấy tên là Mẹ tôi ?
Tác giả lấy nhan đề “ Mẹ tôi” vì hình ảnh người mẹ được kể qua lời của người bố cũng là nhân vật trung tâm mà người bố muốn nói tới. Thể hiện sâu sắc tình cảm và thái độ trân trọng của bố dành cho mẹ.
III/ Đọc, hiểu văn bản
1. Lỗi lầm của En – ri - cô:
- Nguyên nhân người bố viết thư: En – ri - cô vô lễ với mẹ => Đây là việc làm sai trái, xúc phạm đến mẹ.
- Mục đích viết thư của bố:
+ Bày tỏ thái độ, tình cảm của mình trước hành vi của con.
+ Gợi lại trong con tình mẫu tử thiêng liêng.
-Tác dụng của lá thư: “Làm cậu bé xúc động vô cùng”

Cách mở bài ngắn gọn, xúc tích mở ra cho Enrico và chúng ta một cách cảm nhận mới mang đậm chất nhân văn về nội dung của văn bản.
Nội dung bức thư
“…En-ri-cô của bố ạ!... Bố rất yêu con….con là niềm hi vọng tha thiết nhất đời bố…sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim Bố vậy… bố đau đớn vì con hư ! tủi nhục vì bố mẹ có đứa con thiếu giáo dục…Việc như thế con không bao giờ được tái phạm nữa…con phải xin lỗi mẹ…xin mẹ hôn con…xóa đi dấu vết của sự vong ơn bội nghĩa, thà bố không có con còn hơn con bội bạc với mẹ…. Con đừng hôn bố…Trước mặt cô giáo con đã thiếu lễ độ với mẹ…”
+ Lời tâm tình của bố:
“…En-ri-cô của bố ạ!... Bố rất yêu con….con là niềm hi vọng tha thiết nhất đời bố…sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim Bố vậy…”
+ Yêu cầu của bố (thái độ):
“… Việc như thế con không bao giờ được tái phạm nữa…con phải xin lỗi mẹ…xin mẹ hôn con…thà bố không có con còn hơn con bội bạc với mẹ…. Con đừng hôn bố…”
2. Tình cảm, thái độ của bố :
* Lời nhắn nhủ của bố:
“…En-ri-cô này! Con hãy nhớ rằng, tình yêu thương, kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêng hơn cả. Thật đáng xấu hổ và nhục nhã cho kẻ nào chà đạp lên tình thương yêu đó!...”
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy.
Bố không thể nén cơn tức giận
Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ư ?
Thật đáng xấu hổ và nhục nhã

2,Tình cảm, thái độ của bố :

Phương thức biểu cảm được diễn đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh động dễ đi vào lòng người
=> Thể hiện thái độ buồn bã đau đớn, tức giận
=> Enrico có một người cha mẫu mực, sâu sắc, thấu hiểu đạo lý.
3. Hình ảnh người mẹ
“…Bố nhớ, cách đây mấy năm, mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi, trông chừng hơi thở hổn hển của con quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con đi!...Người mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn, người mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con…”
Đọc đoạn văn sau và chú ý những cụm từ được gạch chân, qua đó hãy cho biết em đã cảm nhận được những nét đẹp gì trong phẩm chất của người mẹ En-ri-cô?
3. Hình ảnh người mẹ:
Yêu thương con sâu sắc.
Dịu dàng và hiền hậu.
Giàu đức hi sinh và hết lòng tận tụy vì con.
“…Hãy nghĩ kỹ điều này, Enricô ạ: Trong đời, con có thể trải qua những ngày buồn thảm nhưng ngày buồn thảm nhất tất sẽ là ngày mà con mất mẹ.
Khi đã khôn lớn, trưởng thành, khi các cuộc đấu tranh đã tôi luyện con thành dũng cảm có thể có lúc con sẽ mong ước thiết tha được nghe lại tiếng nói của mẹ, được mẹ dang tay ra đón vào lòng. Dù có lớn khôn, khỏe mạnh thế nào đi chăng nữa, con sẽ vẫn thấy mình là một đứa trẻ tội nghiệp, yếu đuối và không được chở che. Con sẽ cay đắng nhớ lại những lúc làm cho mẹ đau lòng… Con không thể sống thanh thản, nếu đã làm cho mẹ buồn phiền. Dù có hối hận, có cầu xin linh hồn mẹ tha thứ tất cả cũng chỉ vô ích mà thôi. Lương tâm con sẽ không một phút nào yên tĩnh. Hình ảnh dịu dàng và hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm hồn con như bị khổ hình…”
Đoạn văn dưới đây cho em cảm nhận như thế nào về vai trò của người mẹ trong suốt cuộc đời của Enricô? Qua đó, em có liên tưởng gì về mẹ của mình?
- Yêu thương con sâu sắc.
- Giàu đức hi sinh và hết lòng tận tụy vì con.
- Dịu dàng và hiền hậu.
3. Hình ảnh người mẹ
Mẹ là chỗ dựa tinh thần vững chắc cho con suốt cuộc đời.
Phương thức tự sự kết hợp với miêu tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ
Phẩm chất cao đẹp, xứng đáng để chúng ta tôn thờ, kính trọng.
Theo em, ý nào dưới đây đúng cho câu hỏi: Tại sao người bố không trực tiếp bày tỏ suy nghĩ, thái độ của mình với con mà lại viết thư? Cách bày tỏ ấy có tác dụng gì đối với cậu bé?
Vì bố ở xa không về tâm sự trực tiếp được.

Nhằm cảnh cáo con về hành động thiếu lễ độ với mẹ trước cô giáo.

C. Vừa bày tỏ được thái độ nghiêm khắc, tình phụ tử sâu sắc vừa thể hiện cách giáo dục con tinh tế kín đáo của bố mà không làm tổn thương đến lòng tự trọng của cậu bé (Enricô cảm động mà sửa lỗi).
Theo em, điều gì khiến En-ri-cô xúc động khi đọc thư bố ?
a/ Vì bố gợi lại kỉ niệm giữa mẹ và En-ri-
cô.
b/ Vì En-ri-cô sợ bố.
c/ Vì thái độ kiên quyết và nghiêm khắc
của bố.
d/ Vì những lời nói rất chân tình và sâu
sắc của bố.
e/ Vì En-ri-cô thấy xấu hổ.
a
c
d
Tác dụng của hình thức thể hiện văn bản
a. Hình thức trình bày: viết thư
(Đây là một trong 9 bức thư của bố mẹ gửi cho Enrico - 6 lá của bố, 3 lá của mẹ)
- Bộc lộ sâu sắc, tinh tế suy nghĩ, tình cảm của người viết.
- Có hiệu quả giáo dục cao.
b. Ý nghĩa nhan đề bức thư:
- Hợp với hình tượng trung tâm của văn bản: Người mẹ.
- Thể hiện sâu sắc tình cảm và thái độ trân trọng của bố dành cho mẹ.
- Tăng tính khách quan cho lời tâm tình của người kể (của bố), cho sự việc và hình tượng được nói đến (là mẹ).
 Đề cao hình tượng người mẹ.
Thảo luận nhóm
Qua văn bản, em có suy nghĩ gì về gia đình Enrico? Từ đó, em thấy gia đình có ý nghĩa như thế nào đối với mỗi con người?
IV Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Hình thức diễn đạt độc đáo, giàu tính biểu cảm.
- Sử dụng từ ngữ linh hoạt, giàu sức gợi…
- Giọng văn tha thiết nhưng nghiêm nghị giúp bộc lộ thái độ Yêu - Ghét rõ ràng của bố.
“Mẹ tôi” là bài ca tuyệt đẹp, ca ngợi vẻ đẹp cao cả giàu đức hi sinh của người mẹ, vẻ đẹp mẫu mực của người cha và cho ta bài học sâu sắc về đạo làm con.
* Ghi nhớ: (SGK - Tr.12)
2. Nội dung:
Với giọng văn tha thiết nhưng nghiêm cùng với cách diễn đạt độc đáo, Nhà văn đã giúp chúng ta cảm nhận được “Mẹ tôi” là bài ca tuyệt đẹp, ca ngợi vẻ đẹp cao cả, giàu đức hi sinh của người mẹ, vẻ đẹp mẫu mực của người cha và cho ta bài học sâu sắc về đạo làm con.


IV. Luyện tập
1. Bài tập 1: Điền từ thích hợp vào câu thành ngữ :
Con dại ….. mang.
a. Em biết những câu ca dao, bài hát nào ngợi ca tấm lòng cha mẹ dành cho con cái, con cái dành cho cha mẹ?
b. Hãy hát một bài mà em thích về người mẹ (học sinh tự thể hiện).
Ai giỏi hơn ( Học sinh chọn một trong hai yêu cầu sau để trình bày )
2. Bài tập 2:
Hành trang tình mẹ ru hời
Nụ cười giọt lệ võng nôi thơ hồng
(Cha mẹ luôn yêu thương, hết lòng vì con ↔ các con hiếu thảo, nên người. Đó là hạnh phúc của mọi gia đình).
Người mẹ hiền yêu hỡi!
Những lúc mẹ cười vui.
Là mặt trời trên tóc mưa bão không còn rơi!
Mẹ hiền có biết khi lớn khôn ra đời…
Con sẽ nhớ hoài bóng dáng người.
Mẹ là tất cả là cho đi
Không đòi lại bao giờ…
Cánh cò cõng nắng cõng mưa
Mẹ tôi cõng cả bốn mùa gió sương
Di kh?p th? gian khụng ai t?t b?ng M?
Gỏnh n?ng cu?c d?i khụng ai kh? b?ng Cha
Nu?c bi?n mờnh mụng khụng dong d?y tỡnh M?
Mõy tr?i l?ng l?ng khụng ph? kớn cụng Cha
T?n t?o s?m hụm M? nuụi con khụn l?n
Mang c? t?m thõn g?y Cha che ch? d?i con
Ai cũn M? xin d?ng l�m m? khúc
D?ng d? bu?n lờn m?t M? nghe khụng,
D? m?t mai khi r?t cỏnh hoa h?ng,
Khụng nu?i ti?c nh?ng ng�y vui bờn M?!
V. Hướng dẫn học và soạn bài
1. Bài tập về nhà
Làm bài tập 1.
Làm một bài thơ 5 chữ về mẹ
2. Chuẩn bị bài “ Cuộc chia tay của những con búp bê ”
X