Tiết 4 - 5
Tiết 4,5 Văn bản: Trong lòng mẹ
Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng
I. Đọc hiểu chú thích.
1. Tác giả:

- Nguyên Hồng (1918-1982)
tên khai sinh là
Nguyễn Nguyên Hồng,
quê ở thành phố Nam Định
- Trước cách mạng ông sống
chủ yếu ở thành phố cảng
Hải Phòng, trong một xóm lao động nghèo
- Nguyên Hồng hướng ngòi bút đến những người lao động nghèo đặc biệt là phụ nữ và trẻ em
2. Tác phẩm:
Những ngày thơ ấu là tập hồi kí về tuổi thơ cay đắng của tác giả.Tác phẩm gồm 9 chương , đăng trên báo năm 1938, in thành sách lần đầu năm 1940.Đoạn trích “ Trong lòng mẹ” là chương IV của tác phẩm
“Những ngày thơ ấu” có thể coi là một tác phẩm xuất sắc. Đây là tập hồi kí về tuổi thơ ghi lại những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại (Thạch Lam)
Chương 1: Tiếng kèn
Chương 2: Chúa xót thương chúng con
Chương 3: Trụy lạc
Chương 4: Trong lòng mẹ
Chương 5: Đêm Nô-En
Chương 6: Trong đêm đông
Chương 7: Đồng xu cái
Chương 8: Sa ngã
Chương 9: Một bước ngắn

I. Đọc hiểu chú thích:
1. Tác giả: trang 18-19 sgk Ngữ Văn 8
2. Tác phẩm:
Trích chương IV tập hồi ký Những ngày thơ ấu (1938)
3.Từ khó: Sgk/19-20
II. Đọc hiểu cấu trúc văn bản.
Đọc văn bản
Thể loại: Hồi kí
Phương thức biểu đạt: tự sự, miêu tả, biểu cảm
3. Bố cục: 3 đoạn
Văn bản: Trong lòng mẹ
Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng
III. Phân tích:
1. Hoàn cảnh sống của bé Hồng:
- 12 tuổi bố mất gần đến giỗ đầu, xa mẹ
- Gia sản tiêu tán
- Sống với họ hàng
-> nghèo, bất hạnh -> đáng thương tội nghiệp


Văn bản: Trong lòng mẹ
Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng
2. Cảm nhận của bé Hồng về câu chuyện của bà cô

- Nhận ra những ý nghĩa cay độc trong giọng nói và trên nét mặt khi cười rất kịch của cô.
- Lời nói mỉa mai có ý đồ xấu xa muốn bé Hồng khinh miệt mẹ.
=>Hiểu rõ bản chất của người cô, đó là con người có tính cách hẹp hòi, tâm địa cay độc tàn nhẫn.
=> Là nhân vật thể hiện những định kiến hẹp hòi tàn nhẫn đối với người phụ nữ trong xã hội cũ
Cảm nhận của em về câu văn “Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi
Câu văn dài kết hợp nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc: So sánh “ những cổ tục… là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ”, điệp từ “Mà” cùng các động từ mạnh:vồ, cắn, nhai, nghiến cùng nằm trong cùng một trường nghĩa đặc tả tâm trạng uất ức căm giận của nhân vật về những định kiến hẹp hòi tàn nhẫn của xã hội cũ đối với người phụ nữ là người mẹ mà chú bé Hồng hết mực yêu thương
3. Tình cảm của bé Hồng với mẹ
a. Khi nghe những lời cay độc từ bà cô:
- Nhưng đời nào tình yêu thương và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến
=> Tình yêu thương và sự kiên định trong suy nghĩ về mẹ
- Lòng đau đớn tức tưởi,nước mắt chảy ròng ròng
- Giá những cổ tục…..vồ lấy, mà cắn, mà nhai, mà nghiến ->Tình yêu thương và lòng căm phẫn => mong muốn hành động được đấu tranh bảo vệ cho mẹ

b. Khi gặp mẹ:

. Tôi liền đuổi theo, gọi bối rối
- Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi!...
=> Tiếng gọi tha thiết khát khao tình mẹ
Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, và khi trèo lên xe, tôi ríu cả chân…..òa khóc nức nở
=> Tình yêu thương, nỗi xúc động bàng hoàng, niềm sung sướng và cả sự tủi thân nghẹn ngào vỡ òa trong tiếng khóc nức nở
C,Khi ở trong lòng mẹ:

-Cảm giác ấm áp hơi quần áo,hơi thở, gương mặt đôi mắt của mẹ.
Cảm nhận niềm hạnh phúc, thiêng liêng của tình mẫu tử
Bé Hồng giàu tình cảm,giàu lòng tự trọng, yêu mẹ mãnh liệt
Bằng lời văn chân thực giàu cảm xúc, đoạn trích cho ta thấy bé Hồng là chú bé số phận cay đắng đau khổ nhưng có lòng yêu thương, sự kính trọng và niềm tin mãnh liệt về người mẹ của mình. Đoạn trích là bài ca về tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt
IV.Tổng kết:
1.Nghệ thuật:
Văn bản thể hiện phong cách viết văn của Nguyên Hồng trong thể loại hồi kí: Thấm đượm chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm
2. Nội dung:
Đoạn trích cho ta hiểu được tình cảnh đáng thương, nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng. Đồng thời cảm nhận được nỗi khát khao sự ấm áp của tình mẹ thiêng liêng cao đẹp của bé Hồng
Luyện tập
Thảo luận
Nhóm 1
Nhân vật bé Hồng
cho em suy nghĩ gì
về số phận và
tình cảm của con người
Nhóm 2:
Em hãy kể tên
những nhân vật trẻ em
Có số phận bất hạnh và
Tâm hồn cao đẹp
Như chú bé Hồng