Tiết 9,10 :SỬ DỤNG YẾU TỐ MIÊU TẢ
TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
I. TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH:
1. Văn bản: Cây chuối trong đời sống Việt Nam.
2. Nhận xét:
Đối tượng thuyết minh: cây chuối
Phương pháp thuyết minh: Thuyết minh kết hợp với miêu tả
=> Các yếu tố miêu tả làm hiện lên đặc điểm, tính chất nổi bật về hình dáng, kích thước, vóc dáng, cách sắp xếp, bày trí, của cây chuối…
=> Vậy yếu tố miêu tả có tác dụng làm cho đối tượng thuyết minh được nổi bật, gây ấn tượng.

*Ghi nhớ: SGK/25.
II. LUYỆN TẬP.
- Thân cây chuối có hình trụ tròn thẳng đứng và nhẵn bóng như những chiếc cột nhà.
Lá chuối tươi lúc mới ra cuộn tròn như chiếc hoa loa kèn lớn dần lên có màu xanh mướt và tán rộng ra
Lá chuối khô có màu nâu nhạt, khi lá chuối đã già, chúng rũ xuống bám chặt lấy thân cây.
Nõn chuối màu xanh nhạt cuộn tròn như ống quyển
Bắp chuối màu nâu đỏ có hình dáng giống như búp sen, các bẹ có thể làm thuyền cho trẻ em thả dưới nước
Quả chuối cong cong nửa hình vòng cung, khi chuối chín vàng vừa bắt mắt, vừa dậy lên một mùi thơm ngọt ngào.

Bài 1 (Sgk/Tr. 26):
Đề bài: Bổ sung các yếu tố miêu tả vào các chi tiết thuyết minh sau:
II. LUYỆN TẬP
Đề: Con trâu ở làng quê Việt Nam.
1. Tìm hiểu đề và tìm ý:
a, Tìm hiểu đề:
- Yêu cầu : thuyết minh  con vật.
- Nội dung : Trâu ở làng quê Việt Nam.
b, Tìm ý:
- Con trâu là sức kéo.
- Là tài sản lớn của nông dân Việt Nam.
- Trâu trong lễ hội đình đám truyền thống.
- Trâu đối với tuổi thơ.
- Trâu đối với việc cung cấp thực phẩm + làm đồ mỹ nghệ.
2. Lập dàn ý :
* Mở bài :
- Giới thiệu chung về con trâu trên đồng ruộng
* Thân bài :
- Con trâu ở làng quê Việt Nam : Giúp người dân kéo xe,cày,bừa
- Trâu là nguồn thực phẩm cung cấp thịt, da để làm trống, sừng làm đồ mĩ nghệ
- Con trâu trong một số lễ hội : chọi trâu, lễ hội đâm trâu
- Con trâu với tuổi thơ ở nông thôn
+ Thổi sáo trên lưng trâu.
- Chăm sóc và bảo vệ trâu
* Kết bài : Tình cảm của người nông dân đối với con trâu
3. Viết câu văn miêu tả cho những đối tượng trong bài TM:
Ví dụ:
a, Hình dáng : Dưới cặp sừng nhọn hoắt hình lưỡi liềm đầy thách thức, trên đỉnh đầu là đôi mắt to tròn trông thật hiền lành, hai cái đai màu trắng dưới cổ và chỗ đầu xương ức càng làm bậc màu lông ẩn chứa một sức mạnh to lớn và vẻ duyên dáng rất riêng của trâu.
b, Con trâu trong công việc làm ruộng:
+ Từ sáng tinh mơ cho đến chiều tối, trâu cùng người nông dân cày cấy, làm tơi xốp những mãnh đất khô cằn hoang hóa, để từ đó cây lúa trổ hoa kết trái làm ra hạt gạo nuôi sống con người.
+Theo từng bước chân chắc nịch vạm vỡ của trâu là từng luống đất bật lên, lồ lộ từng thớ đất óng ánh sắc màu của sự sống.
4. Viết đoạn văn thuyết minh về con trâu làng quê VN có sử dụng yếu tố miêu tả:
“Trâu ơi ta bảo trâu này
Trâu ăn no cỏ trâu cày với ta”
Câu ca dao sao mà quen thuộc mà gần gũi thế! Có lẽ từ ngàn xưa, con trâu đã gắn bó và trở nên thân thuộc với người nông dân VN như người bạn thân của người nông dân. Có thể nói hình ảnh con trâu tiêu biểu nổi bật trên đồng ruộng VN. Với dáng điệu khẩn trương đem hết sức lực của mình với chiếc ách êm ái trên cổ để kéo chiếc cày làm cho thửa ruộng trở nên màu mở. Hay những lúc thảnh thơi những chú trâu lại siêng năng gặm cỏ. Rồi chiều chiều chúng lại đủng đỉnh bước đi trên con đường làng quen thuộc trở về chuồng, hình ảnh sao thân quen quá đổi!
Một hình ảnh thân quen nữa mà hầu như tuổi thơ ở làng quê VN đều có đó là cha cùng đôi trâu đi cày đằng trước, chú nhỏ lủng đủng theo sau. Rồi sau buổi cày cùng cha cưỡi trâu trông giống như một vị tướng cưỡi voi vậy. Thú vị biết bao! Con trâu hiền lành, ngoan ngoãn đã để lại trong kí ức tuổi thơ của mỗi người bao nhiêu kỉ niệm ngọt ngào!